Tinh dầu Gỗ Đàn Hương

1. Nguồn gốc tinh dầu đàn hương

Đàn hương, hay còn gọi là sandalwood, chỉ các loài thuộc họ Đàn hương (Santalaceae). Đàn hương là một trong những cây có giá trị nhất trên thế giới. Trên toàn thế giới, có hơn một chục loài gỗ đàn hương, hầu hết trong số đó đã được sử dụng làm nguồn cung cấp tinh dầu. Tuy nhiên, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa Quốc tế (ISO) đã ban hành tiêu chuẩn chỉ cho hai loài: Santalum album L. và Santalum spicatum.

Đàn hương là một loại cây thường xanh và ra hoa quanh năm, cao từ 8 đến 12 m, chu vi cây lên đến 2.5 m. Cây có thể phát triển mạnh ở bất cứ đâu, dù là trong các thung lũng màu mỡ hay trên sườn núi khô hạn. Mùi hương của gỗ dường như càng nồng hơn khi đất càng khô cằn. Lá của nó to, hơi giống lá nguyệt quế. Hoa của cây mọc thành từng chùm, không mùi, thường có bốn cánh, khi nở có màu vàng nhưng dần dần chuyển sang màu đỏ đậm. Cây đàn hương là loại cây bán ký sinh, chúng lấy một số chất dinh dưỡng từ hệ thống rễ của các cây lân cận, nhưng cũng có thể tồn tại một mình mà không cần cây chủ. Khi tiếp xúc với rễ của cây ký chủ, các đầu rễ của cây đàn hương tạo thành một cơ quan gọi là giác mút xâm nhập sâu vào rễ của cây chủ. Khi phát triển, nó hình thành các nốt sần có kích thước lên đến 2 cm cho phép cây đàn hương tiếp quản rễ cây chủ. Đây là loại cây sinh trưởng chậm mất 30 đến 60 năm để cho một vụ mùa, một số cây cần đến 100 năm mới đủ lớn để thu hoạch.

Các nguyên liệu thô từ cây đàn hương đã được sử dụng hàng ngàn năm trước ở Ấn Độ. Gỗ của cây có thể dùng trong chạm khắc hoặc để sản xuất tinh dầu. Tinh dầu đàn hương thường được sử dụng trong các nghi lễ tôn giáo ở Ấn Độ. Tinh dầu đàn hương hiện là một trong những nguyên liệu quý giá và được sử dụng rộng rãi trong mỹ phẩm và y học tự nhiên, nó có nhiều động tích cực đối với làn da và toàn bộ cơ thể.

Tinh dầu đàn hương trước đây được sản xuất từ những cây mọc hoang ở Ấn Độ, nhưng vì có giá trị kinh tế lớn dẫn đến việc khai thác quá mức và chặt trộm đã khiến cây S. album bị đẩy đến bờ vực tuyệt chủng trong môi trường sống bản địa của chúng. Kể từ năm 1998, những cây này đã được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế xếp vào danh sách Sẽ nguy cấp và việc thu hoạch và xuất khẩu cây mọc hoang ở Ấn Độ bị hạn chế rất nhiều. Trên thị trường hiện nay cũng có các sản phẩm tinh dầu đàn hương bản địa có nguồn gốc từ cây Santalum spicatum từ miền tây Úc, và Santalum austrocaledonicum từ New Caledonia và Vanuatu. Tuy nhiên, các loại tinh dầu từ các loại gỗ này có phần khác biệt về mùi cũng như thành phần hóa học so với các loại tinh dầu nguyên bản của Ấn Độ.

2. Thành phần hóa học và đặc điểm của tinh dầu đàn hương

Tinh dầu đàn hương được sản xuất trong quá trình chưng cất lõi gỗ, lớp vỏ cứng và rễ cây Santalum album L.. Nó có các quy định riêng dựa trên tiêu chuẩn ISO 3518. Sản lượng tinh dầu thay đổi theo bộ phận của cây, tuổi của cây và môi trường trồng trọt. Rễ có thể cho tới 10% tinh dầu, lõi gỗ đến 4%.

Tinh dầu đàn hương trong suốt, hơi nhớt dính, màu vàng nhạt và gần như không màu. Nó có mùi hương rất đặc trưng, hương thơm dai dẳng, đậm sâu, ngọt ngào, mùi gỗ. Thành phần chủ yếu của dầu đàn hương là santalol. Một đặc tính quan trọng được mô tả trong ISO 3518 của tinh dầu đàn hương, là hàm lượng rượu tự do phải đạt 90% (Z-α-santalol từ 41 – 55% và Z-β-santalol từ 16 – 24%). Giá trị cao của dầu đàn hương trong liệu pháp hương thơm còn đạt được nhờ hàm lượng của hơn 125 thành phần, bao gồm các dạng santalol khác như bergamotol, lanceol và santalenes.

Trong hai loài S. album và S. spicatum, loài S. album sản xuất tinh dầu với nồng độ alpha- và beta-santalol cao hơn nhiều.

3. Tác dụng của tinh dầu đàn hương

Tinh dầu đàn hương có một giá trị đặc biệt trong chế tạo nước hoa, việc sử dụng nó không chỉ đảm bảo một hương thơm mùi gỗ đậm chất phương Đông, mà còn tăng cường và lưu giữ các đặc tính thơm của các thành phần hương thơm khác. Phổ biến là kết hợp tinh dầu này với các loại tinh dầu từ hoa, chẳng hạn như hoa hồng hoặc hoa oải hương.

Ngoài ra, trong y học cổ truyền, có từ thời hoàng kim của Ayurveda và Trung Quốc cổ đại, dầu đàn hương đã được sử dụng như một loại thuốc chống trầm cảm, an thần và sát trùng. Trong y học tự nhiên, dầu đàn hương được khuyến khích sử dụng để chữa cảm lạnh, và tình trạng viêm miệng, phế quản hoặc đường tiết niệu.

3.1. Hoạt tính kháng khuẩn

Tinh dầu đàn hương có tác dụng kháng khuẩn, ví dụ, Staphylococcus aureus kháng methicillin, và các vi khuẩn liên quan đến bệnh sinh của nhiều bệnh ngoài da như Propionibacterium acnes, Staphylococcus epidermidis hoặc Streptococcus pyogenes.

3.2. Kháng nấm

Hiệu quả của nó đối với các loại nấm như Microsporum, Trichophyton và Epidermophyton, cũng như các loại nấm men thuộc giống Candida, cũng đã được chứng minh, cho phép sử dụng nó trong điều trị nấm và nấm men.

3.3. Kháng siêu vi

Tinh dầu đàn hương cũng có hoạt tính ức chế sự nhân lên của virus herpes simplex HSV-1 và HSV-2, sự ức chế rõ rệt hơn đối với HSV-1. Dầu đàn hương (cùng với tinh dầu cỏ xạ hương và kinh giới) được phát hiện có tác dụng diệt virus, chống lại các chủng HSV-1. Các nhà nghiên cứu đề xuất cơ chế hoạt động của tinh dầu đàn hương khác với cơ chế hoạt động của acyclovir, vì nó có hiệu quả chống lại các chủng kháng acyclovir và có thể là do virus bị bất hoạt trước khi xâm nhập vào tế bào.

3.4. Khả năng chống viêm và oxy hóa

Các nghiên cứu đã xác nhận khả năng ức chế các phản ứng viêm và khử hoạt các gốc tự do của dầu đàn hương. Tinh dầu đàn hương là một chất ức chế 5-lipoxygenase, và có hoạt tính quét gốc DPPH, có thể bảo vệ gan chuột khỏi bị hư hại do stress oxy hóa. Nó cũng thay đổi sự biểu hiện của các cytokine và chemokine khác nhau, làm giảm sự biểu hiện của interleukin 1b trong tế bào sừng và giảm viêm da kích ứng ở da chuột bị kích thích bằng haptens. Với khả năng chống viêm, dầu đàn hương đã được nghiên cứu sử dụng để điều trị các bệnh lý da như bệnh vẩy nến hoặc viêm da dị ứng.

3.5. Hoạt tính chống ung thư

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tác dụng chống ung thư của tinh dầu đàn hương hoặc các thành phần chính của nó đối với ung thư bàng quang, khoang miệng và tuyến tiền liệt. Khả năng gây ra hiện tượng tự thực bào và tự chết theo chương trình ở tế bào sừng cho thấy tác dụng của chúng trong việc ngăn ngừa sự hình thành các tình trạng tiền ung thư da, cũng như sự biến đổi của chúng thành ung thư da. Việc kích hoạt các kháng nguyên ban đầu chống lại virus Epstein – Barr cũng được coi là một tác dụng chống ung thư của tinh dầu. Tác dụng chống ung thư của dầu đàn hương hoặc các thành phần của nó trong ung thư vú đã được báo cáo, cả trong các nghiên cứu trên động vật, trong đó số lượng và kích thước khối u giảm; các sợi kép của DNA trong các dòng tế bào ung thư vú MCF-7 và MCF-10A bị phá vỡ. Trong các thử nghiệm lâm sàng, một loại kem có chứa tinh dầu đàn hương và nghệ đã được chứng minh là làm giảm sự hình thành viêm da do bức xạ ở phụ nữ tiếp xúc với bức xạ như một phần của điều trị ung thư vú.

3.6. Tác dụng giảm căng thẳng, điều trị trầm cảm và mất ngủ

Tinh dầu đàn hương được sử dụng phổ biến trong liệu pháp hương thơm để giảm căng thẳng, các triệu chứng trầm cảm và mất ngủ. Các nghiên cứu được thực hiện trên chuột đã cho thấy tác dụng trấn tĩnh của α-santalol đối với hệ thần kinh thông qua việc chuyển giao dược lý, được chứng minh bằng dòng chảy của thành phần này đến não. Tác dụng chống trầm cảm của dầu đàn hương có liên quan đến việc kích thích trực tiếp tuyến tùng sau khi hít tinh dầu, dẫn đến giải phóng serotonin. Ảnh hưởng của santalol đối với chứng mất ngủ và rút ngắn thời gian thức tỉnh cho thấy khả năng sử dụng dầu đàn hương để hít ở những người bệnh mất ngủ và người cao tuổi mắc chứng sa sút trí tuệ.

3.7. Giúp lành vết thương

Các thành phần tổng hợp, tương tự như những thành phần có trong tinh dầu đàn hương được gọi là “sandaroles”, thúc đẩy quá trình tái tạo vết thương và giảm khả năng xuất hiện của sẹo. Tiếp xúc lâu dài với chất này có tác động tích cực đến sự tăng sinh và di chuyển của tế bào sừng, thuận lợi cho việc đổi mới lớp biểu bì.

3.8. Tác động lên chuyển hóa trong cơ thể

Các nghiên cứu trên động vật đã chỉ ra rằng việc uống dầu đàn hương làm giảm lượng đường huyết tự do và mức cholesterol toàn phần, LDL, và chất béo trung tính và cho thấy tác dụng hỗ trợ điều trị các bệnh toàn thân, chẳng hạn như bệnh đái tháo đường.

4. Cách dùng

• Dùng để dưỡng da: nhỏ một vài giọt vào 30ml sữa dưỡng da yêu thích của bạn
• Dùng để xoa bóp: pha loãng 5 giọt tinh dầu đàn hương với 10ml dầu nền, chẳng hạn như dầu hạnh nhân ngọt, jojoba, argan, ô liu hoặc dầu dừa, và nhẹ nhàng xoa bóp để hỗn hợp tinh dầu thẩm thấu vào da.
• Dùng để tắm: cho 4 đến 6 giọt dầu đàn hương và nước ấm. Sau đó, thư giãn trong bồn tắm ít nhất 10 phút để tinh dầu phát huy tác dụng.
• Dùng để xông: nhỏ từ 8 -10 giọt vào máy khuếch tán và hít thở hương thơm nồng nàn của đàn hương. Nếu bạn không có máy khuếch tán, hãy nhỏ vài giọt vào nồi nước sôi và đợi cho hương thơm tỏa ra trong không khí. Có thể phối hợp tinh dầu đàn hương vơi tinh dầu cam bergamot, hoa oải hương, nhựa thơm, hoa hồng, cỏ hương bài và ngọc lan tây.
• Dùng để hít: Hít thở trực tiếp từ chai hoặc nhỏ vài giọt vào khăn hoặc khăn giấy và nhẹ nhàng ngửi.
• Dùng để điều trị các vấn đề về tiết niệu: nên dùng liều 1 – 1,5 g mỗi ngày trong thời gian không quá 6 tuần. Nó phải được bao bọc bởi một lớp phủ bền chống lại các chất tiết dịch vị.

Lưu ý: Không được uống trực tiếp tinh dầu đàn hương. Không nên sử dụng trực tiếp tinh dầu đàn hương nguyên chất lên da. Nên thoa thử một lượng nhỏ tinh dầu trộn với dầu nền hoặc sữa dưỡng da lên mu bàn tay hoặc mặt trong cánh tay trong vài giờ trước khi dùng để đảm bảo rằng không xuất hiện phản ứng dị ứng.

5. Tính an toàn của tinh dầu đàn hương và lưu ý khi sử dụng

Mặc dù không phổ biến, nhưng tinh dầu đàn hương cũng được dùng làm nguyên liệu trong sản xuất thực phẩm, nó chủ yếu được dùng như một thành phần mang lại hương vị cho sản phẩm, lượng tiêu thụ hàng ngày là 0,0074 mg/kg. Tinh dầu đàn hương được quản lý bởi Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) và Hội đồng châu Âu (European Council), nó được FDA liệt kê như một thành phần hương liệu tự nhiên. Cơ quan Quản lý Sản phẩm Trị liệu Úc (TGA) đã phân loại tinh dầu này là thuốc được liệt kê, có sẵn như một thành phần hoạt tính trong nhiều sản phẩm không kê đơn.

Độc tính qua đường miệng của tinh dầu đàn hương ở chuột là 5,58 g/kg và 3,8 g/kg đối với alpha-santalol. Độc tính trên da của tinh dầu gỗ đàn hương và alpha-santalol ở thỏ đã được báo cáo là hơn 5 g/kg. Các trường hợp dị ứng hoặc phản ứng nhạy cảm với dầu đàn hương ở người đã được báo cáo, như một trường hợp có phản ứng quang dị ứng do tiếp xúc với mỹ phẩm có chứa tinh dầu gỗ đàn hương. Mặc dù thông tin hiện có về độc tính của tinh dầu đàn hương trên người còn hạn chế, nhưng nó đã có một lịch sử sử dụng đường uống lâu dài mà không có bất kỳ tác dụng phụ nào được báo cáo và được coi là an toàn ở mức độ sử dụng hiện tại. Một tỷ lệ nhỏ (0,1-2,4%) người được phát hiện bị dị ứng với dầu đàn hương, tuy nhiên xuất xứ, độ tinh khiết và nguồn gốc của gỗ đàn hương không được báo cáo rõ ràng trong các nghiên cứu này. Ví dụ, các loài gỗ đàn hương khác, chẳng hạn như gỗ đàn hương Tây Úc (S. spicatum) hoặc gỗ đàn hương Hawaii (S. paniculatum), chứa một tỷ lệ đáng kể farnesol, một chất gây kích ứng không được tìm thấy trong tinh dầu chiết xuất từ S. album.

Hiện nay còn thiếu thông tin về tính an toàn và hiệu quả của dầu đàn hương trên trẻ em cũng như phụ nữ trong thời kỳ mang thai và cho con bú.

Tham vấn ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi sử dụng tinh dầu đàn hương để điều trị bệnh, hay khi có tiền sử dị ứng với dầu đàn hương. Trong trường hợp xảy ra bất kỳ phản kỳ phản ứng nào, hãy ngưng sử dụng ngay và tìm đến cơ sở y tế gần nhần để được xử trí thích hợp. Tránh để dầu đàn hương tiếp xúc với vùng niêm mạc trên cơ thể, như mắt. Tránh xa tầm tay trẻ em. Bảo quản tinh dầu ở nơi khô ráo, thoáng mát.

Tinh dầu đàn hương rất đắt, có liên quan đến việc khó kiếm được nguyên liệu này do tình trạng khai thác quá mức. Giá thành cao khiến nhiều nhà sản xuất tìm kiếm các chất thay thế tổng hợp hoặc tự nhiên cho dầu đàn hương, tuy nhiên tinh dầu đàn hương nguyên bản vẫn là một thành phần không thể thay thế. Hãy tìm các nhãn hiệu uy tín, ghi rõ tên Latin và quốc gia xuất xứ khi mua tinh dầu đàn hương. Đừng ngần ngại liên hệ với Kobi để được tư vấn nhiều hơn bạn nhé.

6. Các chứng chỉ/chứng nhận

• COA/GC/MS Test.
• Food Safety and Standards Authority of India
• GMP
• Halal
• ISO 9001: 2015

Tài liệu tham khảo

1. Burdock GA, Carabin IG (2008). Safety assessment of sandalwood oil (Sandalwood album L.). Food Chem Toxicol, 46(2):421-432.17980948
2. Hartman-Petrycka, M., & Lebiedowska, A. (2021). The Assessment of Quality of Products Called Sandalwood Oil Based on the Information Provided by Manufacturer of the Oil on Polish, German, and English Websites. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2021, 9934143. https://doi.org/10.1155/2021/9934143
3. Baser K. H. C. (2010). Handbook of essential oils : science, technology, and applications, CRC Press, pp. 115.
4. Moy, R. L., & Levenson, C. (2017). Sandalwood Album Oil as a Botanical Therapeutic in Dermatology. The Journal of clinical and aesthetic dermatology, 10(10), 34–39.
5. Rajsmita, B., & Keshavamurthy, V. (2019). Re-discovering Sandalwood: Beyond Beauty and Fragrance. Indian dermatology online journal, 10(3), 296–297. https://doi.org/10.4103/idoj.IDOJ_357_18
6. Starke JC (1967). Photoallergy to sandalwood oil. Arch Derm, 96(1):62-63.6028683
7. https://www.drugs.com/npc/sandalwood.html