Tinh dầu Ngải Cứu

Trải qua nhiều thời gian, ngải cứu vẫn luôn là loại thảo dược nổi bật trong y học dân gian. Bởi thực vật này và chiết xuất của chúng chứa một loạt hợp chất mạnh mẽ, ấn tượng có thể giúp trị liệu và tăng cường sức khỏe tổng thể của bạn. Bài viết sau, Kobi sẽ cùng bạn khám phá điều kỳ diệu mà tinh dầu ngải cứu đem đến nhé.

1. Tổng quan về ngải cứu

1.1 Thông tin chung

Ngải cứu (Artemisia vulgaris) là thực vật thuộc chi Artemisia, họ Cúc (Asteraceae), được đặt theo tên của nữ thần Hy Lạp nổi tiếng “Artemis”. Theo tài liệu, loài có nguồn gốc ở vùng ôn đới ấm châu Âu hoặc châu Á. Ngày nay, quần thể ngải cứu đa dạng khắp thế giới như Đông Nam Á, Ấn Độ, Trung Quốc,…Tại Việt Nam, cây xuất hiện rải rác từ nam đến bắc như Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái,…

• Thuộc nhóm thực vật ưa ẩm, hơi chịu bóng, thường mọc thành từng cụm.
• Không kén đất, sinh trưởng mạnh mẽ, ra hoa quả hàng năm, thời điểm thường vào tháng 10-12.
• Thường nhân giống bằng đoạn thân cành mọc sát đất hoặc cây con.

1.2 Mô tả thực vật

Thực vật thân thảo, sống lâu năm, chiều cao trung bình 0,4-1m, có nhiều cành lá sum sê. Phần thân có rãnh dọc và phủ lông nhỏ.

Lá xẻ thùy lông chim, mặt trên phiến lá có màu xanh sẫm hơn, mặt dưới phủ đầy lông trắng. Chúng mọc so le, men theo cuống đến tận gốc, dính vào thân như bẹ lá.

Hoa mọc thành chùm kép ở ngọn thân và đầu cành, màu sắc vàng lục nhạt. Tổng bao gồm những lá bắc nguyên dạng vảy, có lông, mang hoa cái hoặc hoa lưỡng tính. Tràng hoa cái có ống mảnh, cụt hoặc có 2 răng ở đầu, còn tràng hoa lưỡng tính hình phễu, có 5 thùy uốn cong ra ngoài.

Toàn cây chứa tinh dầu, mùi thơm hắc đặc trưng. Quả bế, dạng thuôn kích thước nhỏ, không có túm lông.

2. Đôi nét về tinh dầu ngải cứu

2.1 Đặc tính chung của tinh dầu ngải cứu

Phẩm chất và tác dụng trị bệnh của ngải cứu phần lớn được đóng góp bởi tinh dầu. Theo đó, tinh dầu ngải cứu (Mugwort Essential Oil hay còn được gọi là Artemisia Essential Oil/ Armoise commune Essential Oil) được chiết xuất từ lá, chồi, ngọn hoa của thực vật cùng tên. Bằng phương pháp chưng cất hơi nước tạo nên dung dịch vàng hoặc cam. Đặc biệt, chúng nổi tiếng với mùi hương thảo dược nồng nàn, đặc trưng.

Bảo quản:

• Thận trọng chứa tinh dầu ngải cứu trong lọ tối màu và luôn đậy kín sau khi sử dụng.
• Không nên đặt nơi có ánh sáng mặt trời trực tiếp cũng như nhiệt độ quá cao.
• Nếu chất trong lọ có mùi lạ, biến chất,…không nên sử dụng tiếp tục.

2.2 Các hoạt chất giá trị của tinh dầu ngải cứu

Toàn cây ngải cứu chứa tinh dầu với hàm lượng khoảng 0,2-0,34%. Trong đó những thành phần chủ yếu là monoterpen và sesquiterpene gồm: α-thujone, β-thujone, 1,8-cineole, camphene, camphor, terpinen-4-ol, pinen, myrcene…có thể thay đổi tùy theo giống, môi trường, khí hậu sinh sống.

Một số hoạt chất nổi bật như:

• Camphor (long não- C₁₀H₁₆O): dược chất tạo cảm giác tươi mát, mùi thơm nồng nàn.
• Pinen: hợp chất mang đến công dụng như sát khuẩn, chống viêm, chống oxy hóa…
• Cineole: hợp chất hữu cơ tự nhiên, tạo mùi cay, thơm mát, mang lại nhiều lợi ích.

3. Lợi ích của tinh dầu ngải cứu đối với sức khỏe

3.1 Ngải cứu trong thời kỳ lịch sử và y học dân gian

Từ các tài liệu cổ xưa đã ghi chép lại những thông tin của thực vật ngải cứu như:

• Binh lính La Mã dùng ngải cứu cho vào dép trước khi hành quân để xua tan mệt mỏi.
• Được cho là có thể bảo vệ con người khỏi động vật hoang dã nguy hiểm, linh hồn ma quỷ…
• Sử dụng trong nghi lễ tôn giáo, mang tính thanh tẩy…

Theo y học cổ truyền, ngải cứu có vị đắng, mùi thơm, tính ấm, quy kinh vào Can, Tỳ, Thận. Vị thuốc có công dụng điều hòa khí huyết, kinh nguyệt, trừ hàn thấp, ôn ấm cơ thể, an thai, giảm đau, cầm máu, sát trùng, lợi tiểu, bổ thần kinh, giải cảm…Như vậy, bằng kinh nghiệm, dân gian đã đưa ra đa dạng bằng chứng của ngải cứu và chiết xuất của chúng đối với sức khỏe. Đồng thời, điều này vẫn còn được tin tưởng áp dụng đến hiện tại.

3.2 Phương thuốc bổ thần kinh tự nhiên

Tinh dầu ngải cứu nổi bật với những tác động linh hoạt lên hệ thần kinh giúp thư giãn, cải thiện căng thẳng trong trường hợp bị sốc hoặc phản ứng quá mức. Đồng thời, chúng còn có khả năng kích thích trí não ta hoạt động tỉnh táo và tập trung hơn. Điều này có hiệu quả trong việc điều trị các hội chứng đau nhức, rối loạn thần kinh, cũng như củng cố vững chắc các tế bào não. Do đó, trong thực tế, người ta thường sử dụng tinh dầu ngải cứu như liệu pháp mùi hương cung cấp năng lượng tự nhiên và phục hồi sức khỏe.

3.3 Tiềm năng hỗ trợ chứng động kinh

Ngoài ra, vào năm 2017, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Oncotarget ở Hoa Kỳ, ghi nhận tinh dầu ngải cứu là chiết xuất thảo mộc có nhiều tiềm năng hỗ trợ chứng động kinh. Lý giải cho điều này là nhờ đặc tính làm thư giãn hệ thần kinh của thực vật. Từ đó, cường độ, tần suất các cơn động kinh và cả những đợt cuồng loạn cải thiện rõ rệt. Đây thực sự là tín hiệu đáng mừng, tạo tiền đề cho những khám phá sâu hơn nữa trong việc điều trị bệnh động kinh bằng chiết xuất thảo dược.

3.4 Chống nhiễm trùng

Hiện nay, nhiều ý kiến đồng tình về khả năng kháng khuẩn, chống nhiễm trùng của tinh dầu ngải cứu:

• Chúng ức chế rõ rệt sự phát triển của các chủng vi khuẩn gram âm và gram dương.
• Tinh dầu lá ngải cứu tươi có tác dụng ức chế sự phát triển của nấm Aspergillus flavus. Ngoài ra, chúng còn được ghi nhận khả năng kháng vi khuẩn Proteus vulgaris, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis…
• Ở Nhật Bản, dữ liệu thực nghiệm trên 56 người mắc bệnh ngứa da. Kết quả khá tích cực khi triệu chứng bệnh lành nhanh chóng và tác dụng phụ dường như không có. Trong đó, tỷ lệ trường hợp thành công lần lượt ở viêm ngứa da, viêm da dị ứng, khô da là 67%, 56% và 73%.

3.5 Kích thích và tăng cường chức năng cơ quan

Tinh dầu ngải cứu tác động phong phú ở hầu hết hệ thống cơ quan hoạt động trong cơ thể. Chức năng này bao gồm lưu thông tuần hoàn, điều tiết enzym, cân bằng hormone từ tuyến nội tiết, lợi mật, dịch dạ dày, nhu động ruột, sản xuất sữa ở vú…Nhờ đó mà điều hòa cơ quan và sức khỏe con người được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu vững chắc hơn nữa để có bằng chứng thuyết phục và áp dụng phổ biến trong thực tế.

3.6 Tinh dầu ngải cứu và phụ nữ

3.6.1 Chu kỳ kinh nguyệt

Trong cuốn sách “The Western Herbal Tradition: 2000 Years of Medicinal Plant Knowledge”, các tác giả đã đề cập rằng dân gian từ lâu sử dụng ngải cứu để trị kinh nguyệt không đều và hội chứng tiền mãn kinh. Điều này được lý giải bởi chiết xuất từ thực vật trợ giúp khí huyết lưu thông thuận lợi, khai mở bế tắc, ứ trệ. Hơn thế, tinh dầu này còn hỗ trợ các vấn đề khác liên quan đến thời kỳ kinh nguyệt chẳng hạn như đau đầu, đau bụng kinh, mệt mỏi, buồn nôn…

3.6.2 Sức khỏe tử cung

Bên cạnh đó, ngải cứu và tinh dầu còn được biết đến có tính liên kết đã được chứng minh đối với hệ thống sinh sản của phụ nữ, đặc biệt là sức khỏe của tử cung. Theo đó, chúng có xu hướng kích thích sản xuất hormone thiết yếu chịu trách nhiệm hỗ trợ chức năng bình thường của tử cung, thải độc tố, duy trì sự tiết dịch thích hợp…Ngoài ra, điều này còn hạn chế tác động của quá trình lão hóa và bảo vệ phụ nữ tránh khỏi nguy cơ bệnh lý tử cung.

3.7 Chữa lành rối loạn đường tiêu hóa

Tinh dầu ngải cứu được nhận xét là mang lại hiệu quả trong chữa lành các rối loạn tiêu hóa. Biểu hiện khó chịu có thể đến từ nhiều nguyên nhân khác nhau như do cơ quan này tiết dịch bất thường hoặc nhiễm vi sinh vật. Chúng chứa đựng đặc tính y học độc đáo hỗ trợ tiêu hóa thông qua khả năng cân bằng dịch tiết dạ dày, cũng như ức chế sự sinh trưởng của vi sinh vật xâm lấn dạ dày và ruột.

3.8 Lợi tiểu

Chiết xuất ngải cứu được ghi nhận tiềm năng loại bỏ lượng muối dư thừa cũng như chất độc ra khỏi cơ thể thông qua tính lợi tiểu, cả về tần suất và số lượng. Đặc tính này giúp ích cho người bị tình trạng sỏi thận, béo phì, gout…

3.9 “Khắc tinh” của côn trùng

Tương tự như những loại tinh dầu bay hơi khác, tinh dầu ngải cứu cũng góp phần xua đuổi nhiều loại côn trùng, muỗi, tránh xa không gian sống của bạn. Thậm chí, một số vườn nhà còn trồng loại thực vật này với mục đích diệt ấu trùng côn trùng, đuổi sâu bướm ra khỏi vườn.

3.10 Giảm đau

Ngải cứu và tinh dầu của chúng phối hợp với các kỹ thuật như xoa bóp, massage, đắp thuốc…tạo hiệu ứng khả quan. Chúng tạo nên thành công khi giảm thiểu khó chịu đối với các cơn đau nhức, mỏi cơ, viêm khớp. Không chỉ thế sự kết hợp này còn mang lại lợi ích làm ấm cơ thể, chống lại tác động của độ ẩm không khí hay nhiệt độ lạnh. Ngoài ra, chiết xuất còn có đa dạng các thành phần có công dụng tích cực giảm đau, tăng cường lưu thông khí huyết, phục hồi vận động…

4. Phương thức sử dụng tinh dầu ngải cứu hiệu quả

Khuếch tán: dùng đèn xông hoặc máy khuếch tán tinh dầu để thanh lọc không khí, tạo nên không gian tràn ngập mùi hương thư giãn. Hơn thế, phương thức này còn hữu hiệu trong đuổi muỗi và côn trùng tránh xa nơi ở, phòng ngủ…

Nhỏ vài giọt tinh dầu để xông hơi truyền thống hoặc kết hợp với máy xông. Điều này hỗ trợ giảm thiểu triệu chứng cảm lạnh, cúm, se khít lỗ chân lông…

Ngâm trị liệu: nhỏ vào bồn tắm 8-10 giọt tinh dầu, giúp kích thích tuần hoàn, xua tan mệt mỏi,…

Dùng tại chỗ: lấy vài giọt tinh dầu ngải cứu pha loãng với nước hoặc dầu nền. Sau đó xoa hỗn hợp lên vùng cơ, khớp, đau nhức, hoặc vùng bụng để trị rối loạn tiêu hóa…

Xịt tinh dầu pha loãng vào vật dụng để lưu hương kéo dài như như gối, túi vải, quần áo,…

5. Những sự kết hợp hoàn hảo cùng tinh dầu ngải cứu

Gần đây, xu hướng mới khi pha trộn các chiết xuất thực vật đang nhận được nhiều sự quan tâm. Theo đó, tinh dầu ngải cứu tạo thành hỗn hợp tuyệt vời với tinh dầu của cây tuyết tùng, xô thơm, sồi, hoắc hương, thông, hương thảo…

6. Sử dụng tinh dầu ngải cứu cần lưu ý điều gì?

Phụ nữ có thai, đặc biệt trong ba tháng đầu tuyệt đối không sử dụng tinh dầu ngải cứu. Ngoài ra những trường hợp cần phải cân nhắc cẩn thận khác như phụ nữ cho con bú, trẻ em, người có tiền sử dị ứng với bất kỳ thành phần nào,…

Một số vấn đề có thể gặp khi sử dụng tinh dầu như chóng mặt, trào ngược acid, dị ứng…nếu:

• Quá liều lượng hoặc lạm dụng tinh dầu kéo dài.
• Uống hoặc sử dụng trực tiếp tinh dầu đậm đặc mà không pha loãng.

Để tránh rủi ro, khuyến khích thử trên vùng da nhỏ trước cũng như không tiếp xúc tại những nơi nhạy cảm như mắt, niêm mạc, mũi trong… Đặc biệt, hãy tham khảo tư vấn của bác sĩ chuyên môn nếu bạn gặp khó khăn, thắc mắc hay dấu hiệu bất thường trong quá trình sử dụng tinh dầu.

Lưu ý: sử dụng tinh dầu ngải cứu không thay thế hoàn toàn phương pháp hay thuốc điều trị khác.

7. Tổng kết

Qua nhiều thế kỷ, tinh dầu ngải cứu vẫn đóng góp vô vàng lợi ích bất ngờ cho sức khỏe. Hi vọng các tiềm năng của chiết xuất này sẽ được khám phá thêm và ứng dụng phổ biến trong tương lai gần. Hãy sẵn sàng cùng Kobi khám phá thế giới tinh dầu thiên nhiên phong phú và tuyệt vời nhé.

8. Các chứng chỉ/chứng nhận

• GC/MS Test.
• Food Safety and Standards Authority of India
• GMP
• Halal
• ISO 9001: 2015

Tài liệu tham khảo

1. Mugwort: A Weed with Potential https://www.healthline.com/health/mugwort-weed-with-potential
2. Mugwort essential oil facts and benefits https://www.healthbenefitstimes.com/mugwort-essential-oil/
3. Mugwort health benefits https://www.healthbenefitstimes.com/mugwort/
4. Mugwort: The Herb that Fights Joint Pain, Depression & Cancer? https://draxe.com/nutrition/mugwort/
5. Đỗ Huy Bích và cộng sự. Cây thuốc và động vật làm thuốc ở Việt nam, NXB Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội.