Tinh dầu Trắc Bách Diệp

Ở khắp thế giới, cây trắc bách diệp – Cupressus sempervirens được biết đến như loại thảo mộc có giá trị kinh tế lẫn y học. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, chiết xuất từ loài thực vật này được đánh giá mang lại nhiều tiềm năng và lợi ích đối với sức khỏe chúng ta. Bài viết sau đây, Kobi sẽ cùng bạn khám phá những điều kỳ diệu mà tinh dầu trắc bách diệp đem đến nhé.

1. Tổng quan về cây trắc bách- Cupressus sempervirens

1.1 Thông tin chung

Thực vật Cupressus sempervirens có nhiều tên gọi khác nhau như bách Địa Trung Hải, bách Italia…thuộc chi Cupressus, họ Hoàng đàn/Bách (Cupressaceae).

Loài có nguồn gốc từ phía đông của lưu vực Địa Trung Hải. Hiện nay, quần thể thực vật đa dạng phân bố khắp thế giới như Iran, châu Âu, Bắc Phi…

1.2 Đặc điểm sinh trưởng

Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí BMC Complementary & Alternative Medicine cho thấy:

• Cây có tính năng đặc biệt trong việc chịu hạn hán và các dòng khí, bụi do mưa đá, gió…
• Bộ rễ phát triển mạnh mẽ và khả năng sinh trưởng tốt trên cả đất chua và kiềm.

1.3 Mô tả thực vật

Cupressus sempervirens là loài điển hình của chi Cupressus:

• Thân gỗ, thường xanh, sống lâu năm, có tán hình nón nhỏ, tròn, có thể cao hơn 40 m. Gồm nhiều nhánh ngang và nhánh con buông thõng khác nhau, khá dày đặc
• Lá kim, giống như vảy, dài 2-5 mm, mọc trên các chồi tròn. Các nón hạt hình trứng hoặc hình thuôn dài 25-40 mm, có khoảng 10-14 vảy, ban đầu màu lục rồi chuyển sang màu nâu khi trưởng thành.
• Thường vào cuối mùa đông, những nón đực sẽ giải phóng phấn hoa cho quá trình thụ phấn.

2. Đôi nét về tinh dầu trắc bách diệp

2.1 Đặc tính chung của tinh dầu trắc bách diệp

Tinh dầu trắc bách diệp (Cypress essential oil) là dung dịch có nguồn gốc từ cành, thân và lá của cây Cupressus sempervirens, thông qua quá trình phổ biến là chưng cất hơi nước. Chiết xuất gồm những đặc tính cơ bản sau:

• Màu sắc: vàng nhạt
• Mùi hương gỗ khô đặc trưng, vừa ngọt nhẹ vừa tươi mát, xen lẫn chút ít cay nồng. Chúng mang đến cho ta một chút cảm giác nam tính nhưng vẫn thanh khiết và tràn đầy năng lượng.

Bảo quản

• Lưu trữ cẩn thận trong lọ và đậy kín sau khi sử dụng.
• Nên đặt nơi khô thoáng và tránh ánh sáng mặt trời trực tiếp cũng như xa tầm tay trẻ nhỏ.
• Nếu tinh dầu bị biến chất, mùi ôi thiu,…không nên sử dụng tiếp.

2.2 Các hoạt chất giá trị của tinh dầu trắc bách diệp

Tinh dầu trắc bách diệp chứa nhiều hoạt chất phong phú và mang tính giá trị cao, bao gồm các thành phần cơ bản như: α-pinen, β-pinen, α-terpinene, bornyl acetate, camphene, cedrol, carene, cadinene, sabinene, myrcene, terpinolene, linalool, limonene…

Một số dược chất nổi bật:

• Linalool (C₁₀H₁₈O): hợp chất dễ bay hơi, không màu, được sử dụng như chất tạo hương.
• Pinen, đặc biệt là α-pinen là hợp chất có thể tìm thấy trong tự nhiên. Chất thường được ứng dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp sản xuất mùi hương, nước hoa…
• Cedrol: một loại hợp chất xuất hiện nhiều trong tinh dầu của các loài cây lá kim.
• Limonene: hợp chất tự nhiên thường có mặt trong nhiều loài thực vật. Chiết xuất thường được sử dụng làm hương liệu trong mỹ phẩm và các sản phẩm chăm sóc cá nhân.

3. Lợi ích của tinh dầu trắc bách diệp đối với sức khỏe

3.1 Kháng khuẩn

Năm 2004, báo cáo công bố trên tạp chí  Journal of Agricultural and Food Chemistry nhận định, nhờ camphene mà dầu trắc bách diệp có thể ức chế sự phát triển của chín loại vi khuẩn và tất cả các chủng nấm men được nghiên cứu. Điều này mở ra tín hiệu khả quan cho giải pháp thay thế đồng thời hạn chế các tác dụng phụ của thuốc kháng sinh như tiêu chảy, mất men vi sinh…

3.2 Rút ngắn thời gian chữa lành vết thương

Nhờ tính năng kháng khuẩn và khử trùng của trắc bách diệp khiến chúng được cân nhắc trong lựa chọn điều trị vết thương. Đây là thành phần phổ biến trong các loại kem sát trùng, dưỡng da, xà phòng…

3.2.1 Với bệnh trĩ

Vết thương trong bệnh trĩ là tình trạng tĩnh mạch quanh hậu môn và trực tràng sưng, đau nhức…Gần đây, một số nghiên cứu mới nhận xét rằng hỗn hợp dầu trắc bách diệp và dầu vận chuyển có thể hỗ trợ giảm các triệu chứng trên. Bằng cách bôi lên khu vực tổn thương giúp xoa dịu khó chịu cũng như hạn chế nhiễm trùng.

3.2.1 Với bệnh lý ngoài da

Năm 2009, báo cáo đánh giá cao hiệu quả chống lại Herpes simplex type 1 (HSV-1) của dầu trắc bách diệp. Đây là virus thường gây ra mụn cóc, mụn rộp ở phần miệng,…

Ngoài ra, năm 2014, nghiên cứu thử nghiệm được công bố trên tạp chí Complementary & Alternative Medicine cho thấy tinh dầu trắc bách diệp có đặc tính kháng khuẩn, ức chế sự phát triển của vi khuẩn trên da như mụn nhọt, mụn mủ,…

3.3 Đặc tính cầm máu

Một số tài liệu ghi nhận tinh dầu trắc bách diệp có khả năng thúc đẩy quá trình đông máu và ngăn chặn dòng chảy của máu nhờ đặc tính co mạch. Đồng thời, chúng sẽ kéo theo sự thắt chặt các mô, cơ, da, nang lông…Các phẩm chất này kết hợp với nhau sẽ tác động có lợi đến các dấu hiệu như rụng tóc, chảy máu ở vùng mô, cơ, da, rút ngắn thời gian phục hồi vết thương…

3.4 Cải thiện tình trạng giãn tĩnh mạch

Giãn tĩnh mạch là tình trạng xảy ra khi quá trình vận chuyển máu trong mạch kém, dẫn đến việc tụ máu và phình các tĩnh mạch. Theo National Library of Medicine, dầu trắc bách diệp kết hợp với xoa bóp tại chỗ hỗ trợ tuần hoàn lưu thông thuận lợi hơn, hạn chế tắc nghẽn trong lòng tĩnh mạch. Điều này giúp các triệu chứng của bệnh lý được cải thiện như đau nhức, tê mỏi, phù…

3.5 Hỗ trợ hệ hô hấp

Nhờ đa dạng hợp chất như camphene, linalool…mà bước đầu các nhà khoa học đã khám phá ra các bằng chứng hỗ trợ hệ hô hấp của chiết xuất trắc bách diệp. Có thể kể đến như:

• Làm loãng đờm hay chất nhầy tích tụ trong đường hô hấp. Bằng cách này, chúng sẽ làm sạch tắc nghẽn và thông thoáng quá trình hít thở khi cảm lạnh, ho…
• Hoạt động như chất chống co thắt, làm tăng hiệu quả hoạt động của phổi.
• Chứa các hợp chất kháng khuẩn: do đó hỗ trợ trị liệu nhiễm trùng đường hô hấp.

Chúng ta cùng chờ đợi trong tương lai không xa, tinh dầu trắc bách diệp sẽ được nghiên cứu sâu và ứng dụng rộng rãi hơn trong các loại thuốc giảm ho thảo dược.

3.6 Phục hồi hệ vận động

Nếu bạn cần một chất phối hợp với dầu nền và xoa bóp để cải thiện các rối loạn vận động thì dầu trắc bách diệp là thứ không nên bỏ qua. Bởi các ưu điểm như:

• Theo National Center for Complementary and Integrative Health (NCCIH), liệu pháp massage cùng với tinh dầu là cách hiệu quả để giảm đau, đặc biệt là vùng lưng và cổ.
• Theo National Institute of Neurological Disorders and Strokes, chiết xuất cải thiện rối loạn ở hội chứng chân không yên. Đây là tình trạng thần kinh đặc trưng bởi các cơn đau mỏi, co thắt, không kiểm soát được chân. Kèm các biểu hiện khác như như khó ngủ, không tập trung, mệt mỏi…Đặc biệt, khi sử dụng tại chỗ tinh dầu này giúp giảm co thắt, tăng lưu thông máu và giảm đau mạn tính.
• Bên cạnh đó, các bệnh lý khác của hệ vận động cũng đang được nghiên cứu và đạt kết quả khả quan như hội chứng ống cổ tay, chuột rút, đau cơ xương khớp…

3.7 Thư giãn hệ thần kinh và xoa dịu tâm trí

Một tiềm năng cũng thường được ứng dụng của tinh dầu trắc bách diệp đó là liệu pháp mùi hương. Với các đặc tính sinh học tuyệt vời, chúng mang đến cho con người cảm giác nhẹ nhàng cũng như cung cấp nguồn năng lượng dồi dào. Từ đó, tâm trí được xoa dịu, thư giãn, giảm căng thẳng, hỗ trợ giấc ngủ…Tính chất này thực sự hữu ích đối với những ai mệt mỏi sau ngày dài, tổn thương tâm hồn, cần cảm giác bình yên.

3.8 Tinh dầu trắc bách diệp và sắc đẹp

Lợi ích của dầu trắc bách diệp đối với sắc đẹp vẫn còn khá mới mẻ và xa lạ như:

• Chúng có chức năng làm se và co lại đối với mô, mạch máu, da, cơ…Vì vậy chúng góp phần làm săn chắc da, cơ, giảm rụng tóc, bổ trợ nướu răng. Tất nhiên là cần phải kết hợp thêm các động tác massage cũng như nhiều yếu tố khác.
• Năm 2017, một đánh giá nhận xét, chiết xuất có thể hạn chế độ nghiêm trọng của mụn trứng cá do tính năng kháng khuẩn.

Đây dường như chỉ mới là những nghiên cứu ban đầu, bạn nên áp dụng một cách cẩn thận. Có lẽ cần phải trải qua nhiều thời gian hơn để có được những minh chứng rõ ràng.

3.9 Đào thải độc tố và lợi tiểu

Tinh dầu trắc bách diệp có tiềm năng khá lớn trong quá trình đào thải độc tố và lợi tiểu. Vài minh chứng đã được ghi nhận như:

• Chúng giúp cơ thể tăng thải độc tố hoặc lượng nước, muối dư thừa qua mồ hôi và nước tiểu.
• Năm 2007, thí nghiệm ở chuột được thực hiện tại Trung tâm Nghiên cứu Quốc gia ở Cairo, Ai Cập đã phát hiện ra: các hợp chất cô lập trong tinh dầu trắc bách diệp hoạt động như chất bảo vệ gan. Hơn thế, chúng còn giảm đáng kể mức cholesterol, chất béo, glutamate oxaloacetate transaminase, glutamate pyruvate transaminase…
• Hạn chế sự tích tụ của acid lactic-chất thường xuất hiện trong một số cơn chuột rút. Điều này được lý giải bởi đặc tính kích thích tiểu tiện về tần suất và số lượng.

3.10 Khắc tinh của côn trùng và khử mùi tự nhiên

Nhờ mang đến hương thơm đặc trưng mà dầu trắc bách diệp có thể được thêm vào chất khử mùi tự nhiên, hoặc hạn chế mùi cơ thể rõ rệt. Hơn thế, đây còn là “khắc tinh” của các loại côn trùng, ngăn ngừa vi khuẩn, nấm mốc…khiến bạn thoải mái và hạnh phúc hơn.

4. Cách sử dụng tinh dầu trắc bách diệp hiệu quả

• Dùng tại chỗ: nên pha loãng trước với dầu nền, chẳng hạn như dầu dừa hoặc dầu jojoba…Khuyến khích kết hợp xoa bóp tại các vị trí muốn cải thiện triệu chứng khó chịu.
• Khuếch tán: cho 5-7 giọt dầu trắc bách diệp vào máy xông tinh dầu. Điều này tạo hiệu ứng cân bằng và tràn đầy năng lượng cho không gian sống.
• Nhỏ khoảng 5-10 giọt dầu vào bồn nước tắm để thư giãn, hoặc 1-2 giọt vào giày, mũ và áo khoác để ngăn vi khuẩn phát triển và mùi cơ thể.
• Xông hơi: nhỏ 3-5 giọt dầu vào nước sôi hoặc máy xông hơi, rồi trùm khăn, hít thở hơi nước nhằm hỗ trợ hô hấp như giảm ho, loãng đờm,…
• Thêm tinh dầu vào xà phòng lau nhà hoặc xịt hỗn hợp dầu pha loãng với nước lên rèm cửa, ga giường, ghế…
• Thêm 1-3 giọt vào dầu gội, dầu xả, hoặc sữa rửa mặt…để hỗ trợ làm sạch sâu, lợi cho da và tóc.

5. Những sự kết hợp hoàn hảo cùng tinh dầu trắc bách diệp

Xu hướng kết hợp các tinh dầu với nhau đang dần nhận được nhiều sự ưa thích. Chiết xuất trắc bách diệp sẽ tạo thành hỗn hợp tuyệt vời khi kết hợp với nhóm tinh dầu như cam Bergamot, Lavender,  Frankincense, Juniper, Lavender, Marjoram, Pine, Rosemary, Sandalwood…

6. Điều cần lưu ý khi sử dụng tinh dầu trắc bách diệp

Với đối tượng đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, dị ứng với thành phần trong tinh dầu, vật nuôi trong nhà…nên tránh sử dụng tinh dầu trắc bách diệp trừ khi được bác sĩ khuyến cáo.

Không uống trực tiếp tinh dầu đậm đặc và khi dùng ngoài da phải pha loãng với nước, dầu nền…đặc biệt tránh dây dính dầu vào các vùng nhạy cảm như mắt, niêm mạc…

Lượng tinh dầu sử dụng trong từng mục đích là không giống nhau. Tuy nhiên, không nên lạm dụng tinh dầu với lượng lớn trong một lần dùng. Bởi điều này dễ khiến cơ thể kích ứng, xuất hiện tác dụng phụ nghiêm trọng.

Trong quá trình thưởng thức tinh dầu bằng bất kỳ phương thức nào, nếu có các dấu hiệu dị ứng như phát ban, choáng, nôn ói, nổi mề đay, mụn,…hãy ngừng sử dụng và theo dõi sức khỏe. Đến gặp bác sĩ nếu tình trạng kéo dài, không cải thiện, hoặc bạn gặp khó khăn nào.

Liệu pháp tinh dầu không thể thay thế cho phương pháp cũng như thuốc điều trị nào.

7. FAQ – Câu hỏi thường gặp

1. Tinh dầu trắc bách diệp có an toàn khi dùng trực tiếp trên da không?

Tinh dầu trắc bách diệp có hoạt tính mạnh nên cần pha loãng trước khi bôi. Hãy dùng 2–3 giọt tinh dầu với 10ml dầu nền để tránh kích ứng. Luôn thử trên vùng da nhỏ trước khi sử dụng toàn thân.

2. Công dụng chính của tinh dầu trắc bách diệp là gì?

Tinh dầu trắc bách diệp giúp làm dịu thần kinh, kháng khuẩn và thanh lọc không khí. Hương gỗ tươi mát mang lại cảm giác thư giãn, giúp tinh thần cân bằng và dễ chịu hơn.

3. Tinh dầu trắc bách diệp giúp ngủ ngon và giảm căng thẳng như thế nào?

Hương thơm ấm dịu của trắc bách diệp hỗ trợ an thần và giúp ngủ sâu. Khuếch tán 3–5 giọt trước khi ngủ giúp giảm lo âu và thư giãn toàn thân tự nhiên.

4. Cách sử dụng tinh dầu trắc bách diệp trong không gian sống

Nhỏ vài giọt vào máy xông hoặc đèn khuếch tán để khử mùi, thanh lọc không khí. Có thể pha loãng làm xịt vải, xịt phòng hoặc thêm vào nước tắm để thư giãn.

5. Tinh dầu trắc bách diệp có tốt cho da và tóc không?

Tinh dầu giúp làm se lỗ chân lông, giảm nhờn và hỗ trợ da săn chắc. Khi pha loãng với dầu nền, có thể dùng massage da đầu để kích thích mọc tóc.

6. Tinh dầu trắc bách diệp khác gì so với tinh dầu thông hay bách hương?

Trắc bách diệp có mùi nhẹ và thanh hơn thông hay bách hương. Nó thiên về thư giãn và cân bằng cảm xúc thay vì khử mùi mạnh.

7. Phụ nữ mang thai hoặc trẻ nhỏ có dùng được tinh dầu trắc bách diệp không?

Không nên dùng trực tiếp trên da phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Chỉ nên khuếch tán nhẹ trong phòng thoáng khí với lượng rất nhỏ.

8. Tổng kết

Quả thực, tinh dầu trắc bách diệp có vô vàng lợi ích sức khỏe và đặc tính y tế hữu ích. Hi vọng trong tương lai không xa các tiềm năng của chiết xuất này sẽ được khám phá thêm và ứng dụng rộng rãi trong cuộc sống. Hãy đến với Kobi nếu bạn muốn trải nghiệm thế giới tinh dầu thiên nhiên đầy thú vị nhé.

9. Các chứng chỉ/chứng nhận

• COA/GC/MS Test.
• Food Safety and Standards Authority of India
• GMP
• Halal
• ISO 9001: 2015

Tài liệu tham khảo

1. Cypress Oil: What You Need to Know https://www.healthline.com/health/cypress-oil
2. 8 Surprising Benefits of Cypress Essential Oil https://draxe.com/essential-oils/cypress-essential-oil/
3. Cypress Essential Oil https://www.aromaweb.com/essential-oils/cypress-oil.asp