Dầu Hạt Dưa Hấu

Dưa hấu được trồng ở những vùng trên thế giới trong đó có Việt Nam. Dưa hấu được trồng ở nước ta từ xa xưa trong truyền thuyết Mai An Tiêm. Thịt quả dưa hấu ngọt, mọng nước, mát lạnh trong mùa hè. Vỏ quả cũng được sử dụng trong các món ngâm muối chua. Tuy nhiên còn chưa nhiều người biết đến dầu chiết xuất từ hạt dưa hấu. Loại dầu này đem lại nhiều lợi ích về sức khỏe con người và giá trị kinh tế. Kobi sẽ giới thiệu một số thông tin về dầu hạt dưa hấu đến quý bạn đọc trong bài viết dưới đây.

1. Sơ lược về cây dưa hấu

1.1. Mô tả cây dưa hấu

Dưa hấu có tên khoa học là Citrullus lanatus. Dưa hấu là một loài thực vật có hoa thuộc họ Bầu bí Curcutaceae. Dưa hấu là loại cây hàng năm có thân hoặc leo. Thân cây dưa hấu dài tới 3 mét. Khi mới mọc thân có lông màu vàng hoặc nâu, lớp lông biến mất khi già đi. Lá dưa hấu khá to, từ 60 – 200 mm và rộng 40 – 150 mm. Lá thường xẻ sâu thành hai đến ba thùy. Giống như các cây trong họ, dưa hấu có tua cuốn phân nhánh. Cây có hoa đực và hoa cái, là cây đơn tính cùng gốc. Hoa màu trắng, vàng. Hoa mọc dài 40 mm, cuống hoa có lông. Hoa mọc đơn lẻ ở nách lá. Hoa đực chiếm ưu thế vào đầu mùa; còn hoa cái phát triển muộn hơn.

Quả dưa hấu là một loại quả mọng với vỏ dày và trung tâm nhiều thịt. Trong khi cây dại có quả đường kính lớn nhất là 20 cm thì các giống trồng có thể vượt quá 60 cm. Vỏ của quả dưa hấu có màu xanh lá cây từ trung bình đến xanh đậm. Vỏ thường có đốm hoặc sọc. Thịt quả có chứa nhiều hạt rải khắp bên trong. Ngày nay dưa hấu có thể ruột màu đỏ hoặc hồng, cam, vàng, xanh lá cây hoặc trắng.

1.2. Đặc điểm sinh trưởng của dưa hấu

Dưa hấu là một loại trái cây được trồng rất nhiều trên toàn thế giới, với hơn 1.000 giống. Dưa hấu là loại cây được trồng ở các vùng khí hậu từ nhiệt đới đến ôn đới. Cây thích nhiệt độ cao hơn khoảng 25 ° C để phát triển mạnh. Ở quy mô vườn, hạt giống thường được gieo trong bầu dưới mái che. Hạt được cấy vào đất thịt pha cát thoát nước tốt, có độ pH từ 5,5 đến 7 và hàm lượng nitơ trung bình.

Dưa hấu giống Kordofan ở Sudan là họ hàng gần nhất và có thể là tổ tiên của dưa hấu hiện đại. Hạt dưa hấu hoang dã được tìm thấy ở Uan Muhuggiag có niên đại khoảng 3500 năm trước Công nguyên. Sau đó, dưa hấu được thuần hóa ở Ai Cập, La Mã, Địa Trung Hải, phát triển ra khắp thế giới vào năm 2000 trước Công nguyên. Ngày nay, những người nông dân ở vùng Zentsuji, Nhật Bản đã tìm ra cách trồng dưa hấu hình khối bằng cách trồng trái cây trong hộp và làm cho chúng giống như hình dạng của cái thùng. Những “quả dưa hấu vuông” có thể đắt gấp ba lần giá bình thường.

Năm 2020, sản lượng dưa hấu toàn cầu là 101,6 triệu tấn. Trong đó Trung Quốc (đại lục) chiếm 60% tổng sản lượng (60,1 triệu tấn). ​​Các nước sản xuất khác bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Iran, Algeria và Brazil đều có sản lượng hàng năm 2 – 3 triệu tấn.

2. Một số thông tin về dầu hạt dưa hấu

2.1. Cách chiết xuất dầu hạt dưa hấu

Dầu hạt dưa hấu được chiết xuất bằng cách ép từ hạt của dưa hấu. Dầu đặc biệt phổ biến ở Tây Phi còn được gọi là dầu ootanga. Hạt dưa hấu phơi khô dưới ánh nắng mặt trời. Sau khi khô, hạt được đem đi sản xuất dầu. Chúng được đưa qua một trong các quy trình khác nhau như ép lạnh, chiết xuất dung môi hoặc chiết xuất carbon dioxide. Ép lạnh là phương pháp phổ biến nhất để chiết xuất dầu hạt cô đặc này.

Dầu hạt dưa hấu có mùi thơm nhẹ và có màu vàng nhạt. Nó còn được biết đến như một loại dầu rất nhẹ (very light oil).

2.2. Thành phần dinh dưỡng của dầu hạt dưa hấu

Trong dầu hạt dưa hấu chứa nhiều loại axit báo khác nhau. Cụ thể là axit linoleic 52,32%, axit palmitic 21,23%, axit oleic 10,11%, axit béo stearic 5,68% và lauric 3%. Tuy nhiên, sự khác biệt về thành phần tỷ lệ phần trăm là do sự khác biệt về đất đai và thời gian mùa vụ gieo trồng.

Axit linoleic, axit béo thiết yếu quan trọng có trong dầu hạt dưa hấu đã được nghiên cứu rộng rãi. Axit béo này là một thành phần không thể thiếu của lớp phospholipid ở màng tế bào thần kinh và là chất nền cho các prostaglandin. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc đảo ngược cơ chế bệnh sinh của bệnh thần kinh do tiểu đường.

Các loại dầu, đặc biệt là dầu hạt dưa hấu, cho thấy tổng hàm lượng tocopherol và phenolic cao. γ- tocopherol là tocopherol chiếm ưu thế, tương ứng chiếm hơn 90% tổng số tocopherol trong dầu hạt dưa hấu. Tiềm năng sử dụng dầu hạt dưa và dưa hấu làm nguyên liệu cho các ngành công nghiệp thực phẩm, hóa chất và dược phẩm dường như là thuận lợi.

3. Những công dụng của dầu hạt dưa hấu

3.1. Hiệu quả với trọng lượng cơ thể

Dầu hạt dưa hấu ở các liều lượng được khảo sát cho thấy giảm đáng kể trọng lượng cơ thể so với nhóm được dùng dầu ô liu trong 28 ngày.

Dầu hạt có thể làm giảm hoạt động của HMG-CoA reductase. Đây là một loại enzyme chịu trách nhiệm sinh tổng hợp cholesterol. Axit linoleic là một axit béo thiết yếu, giảm trọng lượng cơ thể ở người dễ bị béo phì, thừa cân và mắc bệnh tiểu đường type 2.

Sử dụng dầu hạt có thể giúp ngăn ngừa các bệnh liên quan đến tích tụ khối lượng chất béo như xơ vữa động mạch và tăng huyết áp. Do đó, dầu hạt là chất bổ sung trong chế độ ăn uống có thể mang lại lợi ích sức khỏe đáng kể. Điều này giúp cơ thể chống lại hội chứng chuyển hóa và các bệnh tim mạch.

3.2. Hiệu quả với đường huyết

Nghiên cứu trên chuột uống dầu hạt dưa hấu đã cải thiện khả năng dung nạp glucose đáng kể sau ăn 60 phút. Nguyên do dầu giúp tăng hấp thu glucose từ đường tiêu hóa. Một quan sát tương tự đã được báo cáo và chỉ ra rằng dầu hạt dưa hấu có tiềm năng đầy hứa hẹn để kiểm soát sự gia tăng đường huyết sau ăn ở bệnh nhân tiểu đường.

Theo tác giả Atolani, axit linoleic là một axit béo chính trong dầu hạt. Axit béo này có thể điều chỉnh chức năng tế bào beta tuyến tụy, tăng tiết insulin và một số kênh hoạt động. Do đó, sử dụng dầu hạt dưa hấu hàng ngày có thể giúp những người sống chung với bệnh tiểu đường có thể kiểm soát bệnh.

3.3. Hiệu quả với mỡ trong máu

Ngày nay các bất thường về lipid và lipoprotein đóng một vai trò quan trọng trong quá trình sinh bệnh và tiến triển của các bệnh tim mạch. Vấn đề này đang rất phổ biết trong dân số thế giới và Việt Nam.

Dầu hạt dưa hấu làm giảm mức cholesterol, TAG và LDL-C đồng thời tăng cường HDL – C liều phụ thuộc. Mức cholesterol giảm đáng kể cho thấy sử dụng dầu hạt liên tục trong 28 ngày có thể làm giảm HMG – CoA reductase. Đây là một loại enzyme giới hạn tốc độ trong sinh tổng hợp cholesterol. Các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên đã chỉ ra rằng việc thay thế chất béo bão hòa bằng axit linoleic làm giảm cholesterol toàn phần và LDL. Do đó, lượng axit linoleic cao được tìm thấy trong dầu hạt dưa hấu có thể đóng vai trò đáng kể trong việc giảm mức cholesterol.

3.4. Hiệu quả chống oxy hóa

Trong hiệu quả chống oxy hóa, dầu hạt dưa hấu ghi nhận khả năng vượt trội hơn so với dầu ô liu. Dựa trên các khả năng gia tăng superoxide dismutase, catalase phân hủy hydrogen peroxide và giảm mức MDA, nhiều nghiên cứu kết luận rằng dầu hạt dưa hấu có tiềm năng chống oxy hóa. Việc sử dụng dầu hạt hàng ngày có thể tăng cường cơ chế bảo vệ, giúp chống oxy hóa, chống lại các gốc tự do, giảm stress oxy hóa.

3.5. Chăm sóc làn da

3.5.1. Giải độc và giảm mụn

Dầu hạt dưa hấu thấm sâu vào da, đã trở thành một loại dầu lý tưởng để làm sạch trong chu trình dưỡng da. Dầu chứa nhiều axit linoleic giúp làm thông thoáng lỗ chân lông bằng cách hòa tan bụi bẩn và tạp chất. Đồng thời dầu hạt giúp làn da được làm sạch và nuôi dưỡng, làm sạch và loại bỏ bã nhờn dư thừa ở làn da bị nhờn mụn.

3.5.2. Chống Lão hóa da

Hàm lượng axit oleic và linoleic cao trong dầu hạt dưa hấu giúp làn dachống lại các nếp nhăn và lão hóa sớm. Ngoài ra, dầu này cũng chứa một lượng lớn Vitamin E tốt, là một chất chống oxy hóa mạnh giupp1 chống lại tác hại của các gốc tự do. Các  axit béo thiết yếu như omega 6 và phytosterol cũng hỗ trợ sản xuất collagen mới và tái tạo tế bào trên da.

3.5.3. Tốt cho mọi loại da

Dầu hạt dưa hấu có tác dụng kỳ diệu đối với mọi loại da vì dầu rất nhẹ, thẩm thấu nhanh và làm sạch da cho những người có làn da dầu. Nhưng dầu cũng nuôi dưỡng và hiệu quả cho da khô. Bởi vì nó bảo vệ và dưỡng ẩm với chất chống oxy hóa, khoáng chất và axit béo không bão hòa. Lớp axit béo giúp làn da khô không bị mất nước.

3.5.4. Hỗ trợ làn da không đều màu

Còn được gọi là chứng tăng sắc tố, làn da trông không đồng đều khi một số vùng da có nhiều hắc tố hơn những vùng khác như nám, tàn nhang, đồi mồi, … Nó khiến một số vùng da có vẻ sẫm màu hơn những vùng còn lại. Các khoáng chất, axit béo, vitamin E có trong dầu hạt dưa hấu đã được chứng minh là có thể làm giảm sự xuất hiện của chứng tăng sắc tố.

3.5.5. Giảm sưng tấy và thúc đẩy lưu thông máu

Ngoài việc chống lại tác hại của các gốc tự do, Vitamin E trong dầu hạt dưa hấu còn thúc đẩy tuần hoàn máu. Hợp chất cũng đã được chứng minh là làm giảm sưng (thường gặp là bọng mắt) ở bất kỳ vùng da nào do giữ nước dư thừa.

3.6. Tác động lên các dấu ấn sinh học ở gan

Không có sự thay đổi đáng kể của dầu hạt dưa hấu tác động lên các chỉ số ở gan. Các chỉ số như bilirubin tổng trong huyết thanh, AST, ALT, ALP, albumin và globulin đều bình thường. Dầu không ảnh hưởng đến chức năng gan, không làm tổn thương cấu trúc tế bào gan. Dầu được công bố là an toàn cho con người.

4. Cách sử dụng dầu hạt dưa hấu

4.1. Ẩm thực

Giống như nhiều loại dầu thực vật khác, dầu hạt dưa hấu có thể sử dụng ở ngoài da và bên trong. Hàm lượng, tỉ lệ axit béo trong dầu này có thể được sử dụng làm dầu ăn và một số lợi ích sức khỏe của cơ thể. Trong nhà bếp, dầu hạt dưa hấu theo truyền thống đã được sử dụng làm dầu ăn trong nhiều thế kỷ ở châu Phi. Nhưng do giá thành tương đối cao và ít có sẵn ở các nơi khác trên thế giới nên nó không được sử dụng phổ biến như một loại dầu ăn.

4.2. Dùng ngoài da

Với những đặc tính chăm sóc nhiều loại da khác nhau từ da dầu đến da khô thì bạn cũng có thể dùng dầu hạt dưa hấu trong quá trình dưỡng da của chính mình. Tùy theo diện tích da mặt hay da toàn thân mà bạn có thể dùng từ vài giọt đến muỗng canh lớn. Mát xa theo chiều từ dưới lên để giúp nâng cơ, không chảy xệ.

4.3. Mỹ phẩm

Do hàm lượng cao vitamin E và vitamin A được tìm thấy trong dầu này nên dầu đặc biệt phổ biến trong nhiều loại kem dưỡng ẩm da, chăm sóc tóc, mỹ phẩm, xà phòng, sản phẩm tạo bọt và các sản phẩm dùng cho da khác.

5. Lưu ý khi dùng dầu hạt dưa hấu

5.1. Cách bảo quản dầu hạt dưa hấu

Dầu hạt dưa hấu thường có thời hạn sử dụng khoảng hai năm. Dầu nên được bảo quản trong chai tối màu và để ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.

5.2. Khi sử dụng

Mặc dù dầu hạt dưa hấu an toàn với con người tuy nhiên vẫn cần có một số lưu ý nhất đinh khi bạn sử dụng chúng.

• Nếu bạn dị ứng với hạt dưa hấu hoặc các hạt thuộc họ Bầu bí thì bạn không nên sử dụng dầu chiết xuất từ hạt dưa hấu.
• Mặc dù dầu hạt dưa hấu ít bị ôi thiu nhưng nếu bạn đã mở nắp chai lâu ngày và có mùi lạ thì không nên sử dụng nữa.
• Nếu bôi ngoài da thì bạn cần thử dầu hạt dưa hấu lên vùng da nhỏ trước.

6. Kết luận

Trên đây là bài viết về dầu hạt dưa hấu. Dầu hạt dưa hấu là một loại dầu thực vật thơm ngon và lành mạnh trong chế độ ăn uống hàng ngày. Mặc dù dầu có giá thành cao nhưng nếu điều khiện cho phép thì bạn có thể tận dụng những lợi ích của dầu hạt dưa hấu để có sức khỏe tốt. Kobi hy vọng bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích. Còn rất nhiều bài viết về các loại dầu nền và tinh dầu khác, bạn đọc quan tâm có thể truy cập vào website của chúng tôi.

Tài liệu tham khảo

1. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25697079/
2. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34002399/
3. https://en.wikipedia.org/wiki/Watermelon_seed_oil
4. https://en.wikipedia.org/wiki/Watermelon
5. https://www.organicfacts.net/watermelon-seed-oil.html
6. https://forkandmelon.com/blogs/the-latest/the-wonders-of-watermelon-seed-oil#:~:text=Watermelon%20seed%20oil%20works%20wonders,minerals%2C%20and%20unsaturated%20fatty%20acids.